Upplýsingar og takmarkanir á starfsemi Reglunnar vegna COVID — 31. ágúst 2021 Sjá nánar.

Hvað er hjarð­ónæmi?

Nú er oft minnst á svonefnt „hjarð­ónæmi“ í tengslum við kórónu­veiru­sjúk­dóminn og því finnst mér sjálfsagt að ræða það fyrirbæri aðeins. Heitið gefur til kynna að tiltekin „hjörð“ (hópur innan samfélags eða þjóðar) sé samanlagt orðin svo „ónæm“ fyrir ákveðnum smitsjúkdómi að lítil hætta sé á að hann dreifist mikið milli manna í þeim hópi. „Ónæmið“ byggist á því að nógu margir einstak­lingar í hópnum hafi myndað mótefni eða mótfrumur gegn sýklinum, svo sem bakteríu eða veiru, þannig að þeir smitist ekki og áfram­haldandi smitun og útbreiðsla sýking­ar­innar eigi sér ekki stað. 

Nú á tímum er bólusetning gegn tilteknum sjúkdómi algengasta og besta aðferðin til að ná slíku „hjarð­ónæmi“. Bólusetn­ingin er þá markvisst skipulögð og á að leiða til virkjunar ónæmis­kerf­isins og mótefna- og mótfrumu­myndunar hjá þeim sem bólusettir eru, án þess að þeir veikist af sjúkdómnum. Oft er miðað við að 60-80% einstak­linga innan hópsins verði að hafa myndað sértækt ónæmi til að bólusetn­ingin dugi til að koma í veg fyrir útbreiðslu sjúkdómsins. 

Hins vegar getur hjarð­ónæmi einnig myndast við útbreidda, náttúrulega sýkingu í samfé­laginu eða við þá aðferð að „láta“ einstak­linga sýkjast til að virkja ónæmis­kerfi þeirra til ofangreindrar sjúkdóm­svarnar. Til dæmis var það oft gert í mínu ungdæmi að ungar stúlkur voru sendar á heimili þar sem rauðir hundar höfðu komið upp og þær þannig „látnar“ sýkjast af þessum tiltölulega saklausa sjúkdómi. Markmiðið var að þær gætu þá ekki sýkst á meðgöngutíma, en slíkt gat valdið alvar­legum vanskapnaði hjá fóstri. 

Tilraunir til að mynda hjarð­ónæmi með því að leyfa eða stuðla að útbreiðslu náttúru­legrar sýkingar eru þó mjög varasamar ef um alvar­legan sjúkdóm er að ræða, hvort sem „alvar­leikinn“ felst í miklum veikindum eða dauða af völdum sjúkdómsins, erfiðum fylgi­kvillum eða langvarandi afleið­ingum. Síðast en ekki síst getur mikil og skyndileg útbreiðsla tiltekins sjúkdóms með slíkum hætti valdið yfirþyrmandi álagi á heilbrigðis­kerfi viðkomandi „hjarðar“ og þannig komið í veg fyrir nauðsynlega þjónustu við sjúklinga þessa sjúkdóms og sömuleiðis truflað þjónustu við aðra sjúklinga. (Myndin er fengin að láni af vefnum)

Innskráning

Hver er mín R.kt.?